Jesteś tutaj: GŁÓWNA> ARTYKUŁY - firma> PRAWO W FIRMIE

PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA FIRM

Spółka akcyjna

(forma skrócona w nazwach spółek S.A., obecnie poprawna forma to SA to rodzaj spółki kapitałowej.

W Polsce spółki akcyjne działają obecnie na podstawie Kodeksu spółek handlowych. Wcześniej regulował ją Kodeks handlowy.

Kapitał zakładowy spółki akcyjnej podzielony jest na akcje o równej wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na giełdzie.

Oznaczenie spółki S.A. W obrocie handlowym każda spółka akcyjna w Polsce zobowiązana jest podawać oprócz nazwy własnej oznaczenie swojej formy prawnej dodając zwrot spółka akcyjna lub skrót S.A..

Założenie spółki akcyjnej
Kapitał zakładowy składa się z wkładów założycieli, którzy stają się współwłaścicielami spółki (akcjonariuszami). Z chwilą zawiązania spółki tj. objęcia akcji przez akcjonariuszy, powstaje spółka akcyjna w organizacji.
Spółka akcyjna nabywa osobowość prawną w chwili wpisania do rejestru przedsiębiorców, stanowiącego część prowadzonego przez sądy gospodarcze (rejestrowe) Krajowego Rejestru Sądowego.

Własność
  • akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ryzyko ponoszą jedynie do wysokości wniesionego kapitału oraz czerpią zyski (np.: w postaci dywidendy)
  • minimalny kapitał akcyjny wynosi 100 000 zł, a minimalna wartość nominalna akcji to 1 grosz.
  • akcje: imienne i na okaziciela, aportowe i gotówkowe, zwykłe i uprzywilejowane; są niepodzielne. Cena emisyjna akcji nie może być niższa od nominalnej.
  • zysk dzielony jest proporcjonalnie do wysokości posiadanych udziałów.

  • Władze
    Kodeks przewiduje, że władze spółki akcyjnej są tworzone zgodnie z modelem systemu dualistycznego, w którym obowiązkowo istnieje stały organ nadzorczy. Organami spółki są:
  • zarząd - powoływany maksymalnie na 5 lat, reprezentuje on;
  • rada nadzorcza - wykonuje ona stały nadzór nad zarządem. Składa się z minimum 3 członków, a w spółkach publicznych - minimum 5 osób. Są oni powoływani i odwoływani przez zgromadzenie akcjonariuszy;
  • walne zgromadzenie .

  • Na członkach zarządu ciąży tzw. zakaz konkurencji, natomiast nie ma ograniczenia liczby kadencji.

    Rozwiązanie spółki akcyjnej
    Rozwiązanie spółki może nastąpić:

  • z przyczyn przewidzianych w statucie;
  • w wyniku uchwały walnego zgromadzenia;
  • w wyniku upadłości,
  • z powodu innych przyczyn, które wymienia w Kodeks spółek handlowych.

  • Rozwiązanie następuje w drodze postępowania likwidacyjnego. Likwidatorami są ostatni członkowie zarządu. Ponadto likwidatorów może ustanowić sąd.
    W przypadku upadłości jest prowadzone postępowanie upadłościowe i dopiero po jego ukończeniu następuje rozwiązanie spółki.

    Spółka jawna

    (skrót - sp. j.) - to osobowa spółka, która nie jest spółką handlową.
    Spółka jawna ma ułomną osobowość prawną. Posiada swój majątek, który stanowią wkłady wniesione do spółki oraz mienie nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia.

    Powstanie spółki jawnej
    Spółka jawna wykształciła się w połowie XII wieku. Pierwsze spółki jawne były spółkami rolniczymi.
    Powstanie spółki jawnej obejmuje 3 tryby:

    1. w drodze umowy pomiędzy wspólnikami,
    2. w drodze przekształcenia spółki cywilnej w jawną na podstawie art. 26 par.4 Kodeksu Spółek Handlowych,
    3. w drodze przekształcenia każdej spółki handlowej w jawną na podstawie art. 551 i następnych KSH.

    Umowa spółki jawnej powinna być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Powinna zawierać:
  • nazwę firmy i określenie siedzibęy spółki,
  • określenie rodzajów wkładów wnoszonych przez każdego ze wspólników i ich wartość,
  • przedmiot działalności spółki,
  • czas trwania spółki.

  • Dla powstania spółki jawnej wymagane jest wpisanie spółki do KRS Krajowego Rejestru Sądowego. Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek zgłosić spółkę do rejestru. Spółka jawna wpisywana jest do KRS jako przedsiębiorca.

    Zgłoszenie spółki jawnej do KRS powinno zawierać:
  • nazwę firmy, określenie siedziby i adres spółki,
  • przedmiot działalności spółki,
  • nazwiska i imiona wspólników oraz adresy wspólników,
  • nazwiska i imiona osób upoważnionych do reprezentowania spółki,
  • złożone wobec sądu lub notarialnie poświadczone wzory podpisów osób uprawnionych do reprezentowania spółki.

  • Do sądu rejestrowego należy zgłosić również wszelkie zmiany w wyżej wymienionych danych. Firma spółki powinna zawierać nazwiska lub firmy (nazwy) wszystkich wspólników albo nazwisko albo firmę (nazwę) jednego albo kilku wspólników z oznaczeniem "spółka jawna". Dopuszcza się stosowanie w obrocie skrótu "sp.j."

    Prowadzenie spraw spółki jawnej
    Każdy ze wspólników ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki jawnej bez dodatkowego wynagrodzenia. Umową spółki albo późniejszą uchwałą wspólników można powierzyć prowadzenia spraw spółki jednemu lub kilku wspólnikom. Pozostali wspólnicy są wówczas wyłączeni od prowadzenia spraw spółki. Prowadzenie spraw spółki nie może zostać powierzone osobom trzecim z wyłączeniem wspólników.

    Każdy wspólnik bez uprzedniej uchwały wspólników może prowadzić sprawy spółki nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed dokonaniem tej czynności sprzeciwi się jej przeprowadzeniu choćby jeden z pozostałych wspólników, wymagana jest uprzednia uchwała wspólników.

    W przypadku czynności przekraczających zakres zwykłych czynności spółki, wymagana jest jednomyślna uchwała wspólników, podejmowana przez wszystkich wspólników, także tych, którzy są wyłączeni od prowadzenia spraw spółki.

    Wspólnik może zostać zwolniony od obowiązku prowadzenia spraw spółki, jak również może zostać pozbawiony prawa prowadzenia spraw spółki. Następuje to tylko z ważnych powodów na mocy prawomocnego orzeczenia sądu.

    Prawa i obowiązki wspólników
    W spółce jawnej odpowiedzialność za zobowiązania spółki ponoszą wszyscy wspólnicy solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, bez ograniczeń, całym swoim majątkiem, zarówno obecnym, jak i przyszłym.

    Rozwiązanie spółki jawnej
    Rozwiązanie spółki następuje w następujących przypadkach:
  • zaistnienie okoliczności wskazanych w umowie spółki,
  • jednomyślnej uchwały wspólników o zakończeniu działalności,
  • ogłoszenia upadłości spółki,
  • śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości,
  • wypowiedzenia umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika,
  • prawomocnego orzeczenia.

  • Spółka partnerska

    - to rodzaj spółki osobowej wprowadzony do systemu prawa z dniem 1 stycznia 2001 r. przez ustawę Kodeks spółek handlowych.
    Spółkę partnerską tworzą wspólnicy (partnerzy) w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce.

    Wspólnicy
    Wspólnikami w spółce partnerskiej - zwanymi partnerami - mogą być tylko osoby fizyczne. Utworzyć takiej spółki nie mogą zatem osoby prawne, spółki cywilne czy inne handlowe spółki osobowe.

    Cechy charakterystyczne spółki partnerskiej
  • umowa spółki wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności,
  • powstaje z chwilą wpisu do KRS,
  • celem spółki jest wykonywanie wolnego zawodu,
  • odpowiedzialność wspólników jest ograniczona tzn. partner nie odpowiada za zobowiązania spółki wynikające z działalności innych partnerów,
  • działa pod własną firmą,
  • firma powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego partnera, dodatkowe oznaczenie "i partner" bądź "i partnerzy" albo "spółka partnerska" oraz określenie wolnego zawodu wykonywanego w spółce.
  • pierwotnie musi się składać z co najmniej dwóch wspólników.

  • Powody rozwiązania spółki partnerskiej
  • przyczyny przewidziane w umowie spółki,
  • jednomyślna uchwała wszystkich partnerów,
  • ogłoszenie upadłości spółki,
  • utrata przez wszystkich partnerów prawa do wykonywania wolnego zawodu (gdy pozostaje tylko jeden partner lub gdy tylko jeden partner posiada uprawnienia do wykonywania wolnego zawodu, spółka ulega rozwiązaniu najpóźniej z upływem roku),
  • śmierć partnera lub ogłoszenie jego upadłości,
  • wypowiedzenie umowy spółki przez partnera lub wierzyciela partnera,
  • prawomocne orzeczenie sądu.

  • Spółka komandytowa

    to spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa, w której za zobowiązania spółki wobec wierzycieli odpowiada w sposób nieograniczony co najmniej jeden wspólnik (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona (komandytariusz).

    Charakter spółki komandytowej
    Spółka komandytowa jest odrębnym typem spółki prawa handlowego. Zaliczana jest do kategorii spółek osobowych. O jej osobowym charakterze przesądzają takie cechy jak względnie trwały skład osobowy, duże znaczenie osobistych cech poszczególnych wspólników oraz brak wyodrębnionych organów prowadzących sprawy spółki.

    Spółka komandytowa jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, ale ma podmiotowość prawną. Spółka może zatem nabywać we własnym imieniu prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać oraz być pozywana.

    Celem spółki komandytowej musi być wykonywanie działalności gospodarczej. Firma spółki powinna zawierać nazwisko bądź firmę (nazwę) jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie "spółka komandytowa" (dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu "sp.k.").
    Nazwisko komandytariusza nie może być zamieszczone w firmie spółki. Jeżeli tak się stanie komandytariusz odpowiada wobec osób trzecich za zobowiązania spółki bez ograniczeń.

    Wspólnicy spółki komandytowej
    W spółce komandytowej funkcjonują dwie kategorie wspólników - komplementariusze i komandytariusze.
    Komplementariusz jest wspólnikiem aktywnym, który prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją.
    Komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem jeśli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

    Komandytariusz jest wspólnikiem pasywnym, nie prowadzi spraw spółki i nie reprezentuje jej. Wspólnik ten odpowiada za zobowiązania tylko do określonej w umowie spółki kwoty tzw. sumy komandytowej. Jeżeli jednak natomiast komandytariusz wniesie do spółki wkład o wartości co najmniej równej sumie komandytowej wówczas wolny jest od osobistej odpowiedzialności.

    Wspólnikami w spółce komandytowej mogą być zarówno osoby fizyczne, osoby prawne jak i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznała zdolność prawną.
    Ten sam wspólnik nie może być jednocześnie komplementariuszem i komandytariuszem.

    Powstanie spółki komandytowej
    Spółka komandytowa powstaje z momentem wpisu jej do rejestru, co poprzedzone jest zawarciem umowy spółki w formie aktu notarialnego. Wpis spółki komandytowej do rejestru jest wpisem o charakterze konstytutywnym, co oznacza, że spółka powstaje wskutek zarejestrowania oraz z jego chwilą.
    Spółka komandytowa podlega wpisaniu do rejestru przedsiębiorców stanowiącego część Krajowego Rejestru Sądowego.
    Wpisanie spółki komandytowej do rejestru przedsiębiorców jest obowiązkowe. Prawo i obowiązek zgłoszenia spółki do rejestru ma każdy jej wspólnik, również komandytariusz. O rejestracji spółki sąd rejestrowy ogłasza w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

    Ustanie spółki komandytowej
    Ustanie bytu prawnego spółki komandytowej następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.
    Ustanie spółki komandytowej poprzedza likwidacja. Rozpoczyna się ona z chwilą rozwiązania umowy spółki komandytowej.
    Wspólnicy mogą w umowie spółki przewidzieć, że zajście określonych okoliczności spowoduje rozwiązanie spółki.
    Rozwiązanie spółki następuje również w wyniku podjęcia przez wszystkich wspólników jednomyślnej uchwały w tym zakresie.
    Przyczyną rozwiązania spółki komandytowej może być także wypowiedzenie umowy spółki przez jej wspólnika. Ponadto w Kodeksie spółek handlowych przewidziano trzy przypadki rozwiązania spółki komandytowej z mocy ustawy, tj.: z powodu ogłoszenia upadłości spółki, śmierci komplementariusza i ogłoszenia upadłości wspólnika.

    Opodatkowanie spółki komandytowej
    Spółki komandytowe, tak jak wszystkie pozostałe spółki osobowe nie są podatnikami podatku dochodowego. Podatnikami tego podatku są natomiast bezpośrednio wspólnicy spółki komandytowej.
    Przychody z udziału w spółce komandytowej u każdego wspólnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku. W przypadku braku odmiennego zastrzeżenia przyjmuje się, że prawa do udziału w zyskach spółki są równe dla wszystkich wspólników.

    Spółki komandytowe są podatnikami podatku od towarów i usług (VAT) oraz podatku akcyzowego. Posiadają swój własny numer NIP i REGON.

    Spółka komandytowo-akcyjna

    (skrót S.K.A.) to spółka osobowa, w której za zobowiązania spółki wobec wierzycieli co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczeń (komplementariusz), a minimum jeden wspólnik jest akcjonariuszem.
    Akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki.

    Komplementariuszem może być osoba fizyczna lub prawna. Jeden lub kilku komplementariuszy powinno być ujawnionych w firmie spółki.

    Charakterystyka spółki komandytowo-akcyjnej
  • powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców,
  • minimalna wysokość jej kapitału zakładowego to 50 000 zł,
  • osoby podpisujące statut są założycielami spółki,
  • statut spółki sporządza się w formie aktu notarialnego,
  • statut powinien zawierać: nazwę firmy, siedzibę spółki, przedmiot działalności, czas trwania spółki, oznaczenia wkładów i wartość wkładów wnoszonych przez każdego komplementariusza, wysokość kapitału zakładowego i sposób jego zebrania, wartość nominalną akcji, ich liczbę ze wskazaniem czy są akcjami imiennymi, czy na okaziciela, nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) komplementariuszy wraz z siedzibami, adresami lub adresami do doręczeń. Jeżeli ustawa lub statut przewiduje ustanowienie rady nadzorczej lub walnego zgromadzenia, statut powinien określać również sposób ich organizacji,
  • walne zgromadzenie spółki komandytowo-akcyjnej obejmuje akcjonariuszy i komplementariuszy. Komplementariusze mają prawo do uczestniczenia w walnym zgromadzeniu, a jeśli posiadają akcje (czyli są zarówno komplementariuszami jak i akcjonariuszami) to mają również prawo głosu,
  • rozwiązanie spółki:

  • 1) z przyczyn przewidzianych w statucie;
    2) jednomyślną uchwałą walnego zgromadzenia;
    3) przez ogłoszenie upadłości spółki;
    4) z innych przyczyn przewidzianych prawem lub statutem
  • reprezentacja spółki:

  • 1) co do zasady reprezentacją zajmują się komplementariusze,
    2) akcjonariusz reprezentuje spółkę ewentualnie jako pełnomocnik.

    Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

    (skrót - sp. z o.o.) - forma prawna przedsiębiorstw tworzona przez jedną lub więcej osób, zwanych wspólnikami, które odpowiadają za zobowiązania przedsiębiorstwa w ograniczonym zakresie. Spotykana w licznych krajach Europy, w tym w Polsce.

    W Polsce spółka tego typu jest spółką handlową, czyli taką której funkcjonowanie regulowane jest przez Kodeks spółek handlowych.
    Może być utworzona przez jeden lub kilka podmiotów (wspólników).
    Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki wobec wierzycieli; odpowiada za nie spółka swoim majątkiem utworzonym z wkładów wspólników.

    Liczba wspólników posiadających udziały w spółce może być dowolna, jednak w przypadku, gdy istnieje tylko jeden wspólnik i dokonuje on czynności prawnej z własną spółką, czynność ta wymaga formy aktu notarialnego.

    Charakterystyka spółki z oo
    Spółkę z o.o. może założyć jedna lub więcej osób fizycznych lub prawnych bądź jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej.
    Założycielem jednoosobowej spółki z o.o. nie może być inna jednoosobowa spółka z o.o.

    Wymagany kapitał zakładowy to minimum 5000 zł. Wkłady na pokrycie kapitału zakładowego mogą być wniesione w formie gotówki lub aportów. Minimalna wartość udziału to 50 zł[2]. Udziały muszą zostać pokryte w całości przed złożeniem wniosku do KRS.

    Umowa spółki musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Z chwilą jej zawarcia powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która jest podmiotem praw i obowiązków, czyli może uzyskać REGON, NIP oraz założyć konto bankowe.

    Od 1 stycznia 2012 ma być możliwa rejestracja sp. z o.o. przy użyciu wzorca umowy w systemie teleinformatycznym.
    Z chwilą wpisu do KRS spółka uzyskuje osobowość prawną.
    Każdy wspólnik ma prawo kontroli.

    Organy spółki zoo
  • Zgromadzenie wspólników - to najwyższa władza spółki. Podejmuje uchwały.
  • Zarząd - powoływany jest on przez zgromadzenie wspólników lub radę nadzorczą. Jego minimalny skład to 1 osoba;
  • (nieobowiązkowo) rada nadzorcza bądź komisja rewizyjna.

  •